‘Tin’den Özgürlüğe Sanatın Diyalektiği
Anahtar Kelimeler:
Sanat- tin- diyalektik- özgürlük- mimesisÖzet
Frankfurt Okulu ve onun üyesi olan Adorno’da felsefeyle birlikte sanat, mevcut tarihsel-toplumsal koşullarda özgürleşmeye imkan veren bir etkinlik olarak görülmektedir. Bu anlamda Frankfurt Okulu’nda sanat, mevcut kapitalist sisteme direniş alanı olarak tanımlanır. Sanatı direniş alanı yapan şey ise, sanat yapıtının sahip olduğu, sanat yapıtına içkin olan ‘tin’ uğrağıdır. Sanat yapıtında tin, sanatın tinselleşme sürecinde açığa çıkan öğedir. Sanatın tinselleşmesi, doğal güzelliğin sanattan dışlanması olarak bir rasyonelleşme süreci olmakla birlikte, karşıt bir tinselleşmeyi de yaratan süreçtir. Aydınlama’nın diyalektiğinin sanattaki tekrarı olan sanatın tinselleşmesinin diyalektik sürecinde açığa çıkan tin, öznenin kavramsal baskıdan ve dolayısıyla da bütüncül toplumun tahakkümünden anlık bir kurtuluş, özgürlük deneyimidir. Çünkü şeyleşmeyle sonuçlanmış olan insanın rasyonelleşme, öznelleşme, özgürleşme sürecine karşıt biçimde sanat, kökenini, doğal bir dürtüde, davranışta, yani mimesis’te bulmaktadır.
Referanslar
Adorno, T. W. (2016). Negatif Diyalektik. (Ş. Öztürk, Çev.). Metis Yayınları.
Adorno, T. W. (2002). Aesthetic theory. G. Adorno & R. Tiedemann, (Ed.), Robert Hullot-Kentor (newly Ed. and trans.). Continuum.
Adorno, T. W. (2017). Minima moralia: Sakatlanmış yaşamdan yansımalar. (O. Koçak ve A. Doğukan, Çev.). Metis Yayınları.
Benhabib, S. (2005). Eleştiri, norm ve ütopya: Eleştirel Teori’nin temellerine dair bir inceleme. (İ. Tekerek, Çev.). İletişim Yayınları.
Bernstein, J. M. (1992). Fate of art: Aesthetic alienation from Kant to Derrida and Adorno. Padstow: T J Press.
Gülenç, K. (2015). Frankfurt Okulu: Eleştiri, toplum ve bilim. Ayrıntı Yayınları.
Horkheimer, M., & Adorno, T.W. (2002). Dialectic of Enlightenment: Philosophical fragments (Edmund Jephcott, Trans.). Stanford Universıty Press.
Horkheimer, M. (2013). Akıl tutulması. (O. Koçak, Çev.). Metis Yayınları.
Jay, M. (2014). Diyalektik imgelem: Frankfurt Okulu’nun tarihi ve çalışmaları[1923-1950] (S. Doğan, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
Kant, I. (1784). Aydınlanma nedir?. (Nejat Bozkurt, Çev.). Felsefe yazıları (1983).
Noppen, P-F. (2017). Adorno on mimetic rationality: Three puzzles. Adorno Studies, 1(1), 80-100.
O’Conner, B. (2022). Adorno (S. Soysal, (Çev.). Alfa.
Reijen, W. (1999). Adorno: Bir giriş. (M. Cemal, Çev.). Belge Uluslararası Yayıncılık.
Ross, N. (2015). “The polarity informing mimesis”: The social import of mimesis in Benjamin and Adorno. In N. Ross (Ed.), The Aesthetic Ground of Critical Theory: New Readings of Benjamin and Adorno (pp. 67-79). Rowman & Littlefield.
Ross, N. (2017). The Philosophy and politics of aesthetic experience: German Romanticism and Critical Theory. Springer Nature.
Sherratt, Y. (2007). Adorno’s aesthetic concept of Aura. Philosophy & Social Criticism 33(2), 155-177.
Singh, S. (2017). The spiritualization of art in Adorno’s aesthetic theory. Adorno Studies, 1(1), 32-42.
Wellmer, A. (2007). Truth, semblance and reconciliation: Adorno’s aesthetic redemption of modernity. In A. Wellmer (Ed.), The Persistence of Modernity: Essays on Aesthetics, Ethics and Postmodernism (D. Midgley, trans.). Polity Press.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2023 Ekin KAYA
![Creative Commons License](http://i.creativecommons.org/l/by-nc-nd/4.0/88x31.png)
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.